Zelfstandigenwet 2028: wat verandert er voor zzp'ers?

Zelf factureren wordt straks mogelijk een van de concrete kenmerken waarmee je laat zien dat je echt als ondernemer werkt. Het kabinet wil met een nieuwe Zelfstandigenwet duidelijker vastleggen wanneer een zzp'er en een opdrachtgever met voldoende zekerheid buiten loondienst kunnen samenwerken. Het voorstel ging op 1 oktober 2026 in internetconsultatie.

Bronnen: Rijksoverheid, 1 oktober 2026; Internetconsultatie Zelfstandigenwet

Wat staat vast en wat niet?

De Zelfstandigenwet is nog geen definitieve wet. Het onderscheid:

• Er ligt een concept. Reageren op het wetsvoorstel kan van 1 tot en met 29 oktober 2026. De tekst kan daarna nog veranderen.
• Daarna volgt het wetgevingsproces. Het voorstel moet nog langs onder meer de Raad van State, de Tweede Kamer en de Eerste Kamer. De ingangsdatum is op zijn vroegst 1 januari 2028.
• Details volgen later. Het minimumbedrag voor voorzieningen tegen ondernemersrisico's staat nog niet vast. Een deel van de invulling komt in lagere regelgeving.

Bronnen: Internetconsultatie Zelfstandigenwet; KVK, bijgewerkt 8 oktober 2026; ZiPconomy, 1 oktober 2026

De veilige haven

Het voorstel voegt een extra route toe voor zelfstandig werken, die het kabinet een veilige haven noemt. Voldoen jij en je opdrachtgever aan twee toetsen, en werk je in de praktijk ook zo, dan bepaalt de wet dat er geen gezag is zoals bij een arbeidsovereenkomst. Je weet dan vooraf dat de opdracht als zelfstandige kan worden uitgevoerd.

1. De zelfstandigentoets kijkt naar jou als ondernemer: gedraag je je aantoonbaar als zelfstandige?
2. De werkrelatietoets kijkt naar de opdracht: werk je daarbinnen zelfstandig en zonder gezagsverhouding?

Bronnen: Rijksoverheid, 1 oktober 2026; Internetconsultatie Zelfstandigenwet; KVK, bijgewerkt 8 oktober 2026

Toets 1: de zelfstandigentoets

De zelfstandigentoets bestaat in het concept uit drie onderdelen.

1. Minimaal drie opdrachtgevers of klanten

Je hebt in het lopende en het vorige kalenderjaar samen minimaal drie verschillende klanten of opdrachtgevers gehad. Heb je er minder, dan ben je niet automatisch werknemer, zegt KVK. Je kunt dan alleen niet van de veilige haven gebruikmaken en het totaalplaatje telt.

Werk je via een intermediair, let dan op. De regering ziet een intermediair voor wie je werkt als één opdrachtgever, ook als je bij meerdere klanten van die intermediair terechtkomt. Bemiddelt de intermediair alleen en sluit je zelf de overeenkomst met elke eindklant, dan ligt dat anders. Dit punt is omstreden: in een column van 11 oktober 2026 wordt betwijfeld of de uitleg aansluit bij de rechtspraak.

Bronnen: Internetconsultatie Zelfstandigenwet; KVK, bijgewerkt 8 oktober 2026; ZiPconomy, 11 oktober 2026

2. Investeren in voorzieningen tegen ondernemersrisico's

Je besteedt jaarlijks een minimumbedrag aan voorzieningen tegen risico's die bij ondernemen horen. Het bedrag is nog niet vastgesteld. Er worden onder meer genoemd: een arbeidsongeschiktheidsverzekering, een ziektevoorziening, een pensioenvoorziening, en een bedrijfsaansprakelijkheids-, bedrijfsschade-, beroepsaansprakelijkheids- of rechtsbijstandverzekering. Je hoeft ze niet allemaal te hebben. Dit staat los van de geplande basisverzekering voor arbeidsongeschiktheid van zelfstandigen.

Bronnen: Internetconsultatie Zelfstandigenwet; ZiPconomy, 1 oktober 2026

3. Je ondernemersbasis is op orde

Het concept noemt een aantal basisvoorwaarden waaraan je allemaal moet voldoen:

• inschrijving bij de KVK;
• een btw-identificatienummer;
• een aparte rekening voor zakelijke transacties;
• zelf verantwoordelijk zijn voor je facturatie;
• een betalingstermijn hanteren richting klanten en opdrachtgevers;
• zelf zakelijke betalingen aan derden doen en verantwoordelijk zijn als die te laat zijn.

Bronnen: Internetconsultatie Zelfstandigenwet; Rijksoverheid, 1 oktober 2026

Waarom zelf factureren telt

Facturen laten zien dat je zelf verantwoordelijk bent voor je facturatie en betalingen en als aparte onderneming meedoet in het economisch verkeer. Je hoeft de factuur niet persoonlijk te maken of te versturen: je mag het uitbesteden aan een boekhouder of software. Je blijft dan wel verantwoordelijk en de factuur staat op de naam van je bedrijf. De vraag is dus niet wie op ‘versturen’ drukt, maar of jij als ondernemer verantwoordelijk bent.

Ook de betalingstermijn is onderdeel van het ondernemersbeeld: je maakt zelf afspraken over betaling en draagt het risico dat een klant te laat betaalt. Opdrachtgevers kunnen in de praktijk om een onderbouwing vragen. Je kunt zelf een verklaring met bewijs opstellen, of een boekhouder of accountant kan een derdenverklaring afgeven. Verstuurde facturen en offertes zijn daarvoor logische bewijsstukken.

Bronnen: KVK, bijgewerkt 8 oktober 2026; ZiPconomy, 1 oktober 2026; Internetconsultatie Zelfstandigenwet

Toets 2: de werkrelatietoets

De werkrelatietoets kijkt naar elke opdracht apart. Er zijn vier voorwaarden:

1. Beide partijen willen buiten een arbeidsovereenkomst werken. Het opschrijven alleen is niet genoeg; de samenwerking moet er ook naar zijn.
2. Jij bepaalt hoe je het werk uitvoert. De opdrachtgever bepaalt wat er geleverd wordt, jij houdt de vrijheid over de manier.
3. Jij bepaalt in beginsel waar en wanneer je werkt. Met beperkte uitzonderingen voor werk dat aan een plaats of tijd gebonden is.
4. Je werkt voor eigen rekening en risico. Het resultaat wordt vooraf afgesproken en de financiële gevolgen van sneller of trager werken liggen bij jou.

Mag je nog per uur factureren? Ja, de wet bevat geen minimumtarief en geen verbod op uurtarieven. Maar een opdracht waarin elk gemaakt uur wordt betaald en je vrijwel geen financieel risico loopt, kan het lastiger maken om aan het criterium eigen rekening en risico te voldoen, waarschuwt KVK.

Bronnen: Internetconsultatie Zelfstandigenwet; KVK, bijgewerkt 8 oktober 2026; ZiPconomy, 1 oktober 2026

Voldoe je niet aan alles?

Dan ben je niet automatisch werknemer. Je valt alleen niet in de veilige haven. De arbeidsrelatie wordt dan beoordeeld volgens het bestaande artikel 7:610 BW en de rechtspraak, waarbij naar het totaalplaatje wordt gekeken. De Rijksoverheid schrijft dat wie niet voldoet, weet wat er aangepast moet worden, en anders op de bestaande regels terugvalt.

Bronnen: Internetconsultatie Zelfstandigenwet; Rijksoverheid, 1 oktober 2026

Wat geldt er nu?

Tot de wet er is, blijven de huidige regels gelden, en de Belastingdienst handhaaft al.

• Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volledig op schijnzelfstandigheid. Eerst een waarschuwing is niet meer nodig: er kunnen direct correctieverplichtingen en naheffingen loonheffingen volgen, in beginsel teruggaand tot 1 januari 2025.
• Sinds 1 januari 2026 kunnen vergrijpboetes worden opgelegd. Verzuimboetes worden in 2026 nog niet opgelegd.
• 31 december 2026: volgens KVK gaat een apart rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst gelden bij een uurtarief onder de dan geldende grens, momenteel € 38. Dat is geen minimumtarief: onder die grens mag je gewoon zelfstandig werken. De opdrachtgever moet dan wel aantonen dat er geen arbeidsovereenkomst is.

Bronnen: Belastingdienst, Arbeidsrelaties en handhaving; KVK, bijgewerkt 8 oktober 2026

Kritiek op de drie opdrachtgevers

De eis van drie opdrachtgevers roept de meeste weerstand op. In een Knab-peiling onder 1.068 zzp'ers zou 53% tegen het huidige voorstel stemmen, 19% is voor en 28% weet het nog niet. Van alle voorwaarden in de peiling kreeg de drie-opdrachtgeversregel de meeste tegenstand (51%). Vooral zelfstandigen die maanden of jaren aan één groot project werken, bijvoorbeeld in de ICT, kunnen er moeilijk aan voldoen, ook als ze verder ondernemend zijn. Dit onderdeel staat dan ook nog ter discussie.

Voor starters geldt geen aparte vrijstelling. De eis gaat uit van het lopende en vorige kalenderjaar, dus een starter kan er relatief snel naartoe groeien.

Bronnen: ZiPconomy, Knab-peiling, 7 oktober 2026; ZiPconomy, 1 oktober 2026

Wat kun je nu al doen?

Je hoeft niet tot 2028 te wachten. Veel onderdelen zijn ook nu al verstandig, en je factuuradministratie is er een concreet onderdeel van:

• Controleer of je KVK-inschrijving en btw-identificatienummer actueel zijn.
• Scheid zakelijke en privébetalingen.
• Factureer onder je eigen bedrijfsnaam, met alle verplichte gegevens en een duidelijke betalingstermijn.
• Houd bij voor welke klanten je werkt en bewaar offertes en facturen.
• Leg afspraken over het resultaat van een opdracht vast.
• Bekijk welke verzekeringen en pensioenvoorzieningen bij je onderneming passen.
• Zorg dat de praktijk blijft kloppen met wat er in je contract staat.

Opdrachtgever? Vraag je af of je iemand inhuurt voor een concreet resultaat of voor structurele capaciteit, of je alleen bepaalt wat er moet gebeuren of ook hoe, en of de praktijk gedurende de hele opdracht overeenkomt met de afspraken.

Bronnen: KVK, bijgewerkt 8 oktober 2026; ZiPconomy, 1 oktober 2026